Yönetim Mevzuat Tüzük Ýletiþim   23.07.2017

AK Enerji
AKÖZ Grubu
BAYINDIR Holding
BEREKET ENERJÝ
BÝLGÝN ENERJÝ YATIRIM HOLDÝNG
BOREAS ENERJÝ
Borusan EnBW Enerji Yatýrýmlarý ve Üretim A.Þ.
ÇALDERE
ÇÝMTAÞ ÇELÝK ÝMALAT MONTAJ ve TESÝS A.Þ.
Das Mühendislik ve Enerji Yatýrýmlarý A.Þ.
ENÝMEKS
Epuron GmbH
ERKO Þirketler Grubu
GALKON
GÜNGÖR ELEKTRÝK
GÜRÝÞ Ýnþaat ve Mühendislik A.Þ.
HAREKET Proje Taþýmacýlýðý ve Yük Mühendisliði A.Þ.
HEXAGON Danýþmanlýk ve Ticaret A.Þ.
HÝDRO DÝZAYN
KARESÝ ENERJÝ A.Þ.
LNG Process A.Þ.
MASTER DANIÞMANLIK MÜMESSÝLLÝK VE TÝCARET  A.Þ.
OZG Enerji Ýnþat Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Þ.
PERFECT WIND
RES ANATOLIA
SANKO ENERJÝ
SOYAK Holding
TÜRKERLER Ýnþaat
USLUEL A.Þ.
Vestas Türkiye
YENÝGÜN Ýnþaat
YILDIRIM GRUP
ZORLU Holding
© 2005 RESSÝAD
 
Makaleler
Türkiye elektrik enerjisi üretim planlama çalýþmasý (2005-2020) irdelemesi ile su ve rüzgâr enerjilerinin yeri (A study of Turkish electricity production projections for the 2005-2020 period for hydro and wind power) 15.12.2004

Prof. Dr. Mustafa Özcan ÜLTANIR
-

Ankara Üniversitesi Öðretim Üyesi

e-mail: ultanir@dialup.ankara.edu.tr

        
 


Türkiye Elektrik Ýletim A.Þ. (TEÝAÞ) Genel Müdürlüðü APDK Dairesi tarafýndan hazýrlanan 2005-2020 dönemi Türkiye Elektrik Enerjisi Üretim Planlama Çalýþmasý açýklandý. TEÝAÞ titizlikle çoktandýr bu çalýþma üzerinde duruyordu, biz de bitip bitmediðini sorup duruyorduk. Çalýþmada su ve rüzgâra eskilere kýyasla çok daha büyük ve gerçekçiliðe yönelen yer verilmiþ olduðu için baþta TEÝAÞ Genel Müdürü Ýlhami Özþahin olmak üzere, bu rapora emeði geçenleri kutluyoruz. Aþaðýda açýklayacaðýmýz gibi, biz bu paylarýn bir miktar daha artýrýlmasýndan yanayýz.
Türkiye için yeni üretim planlamasýný TEÝAÞ tamamlamýþ bulunuyor
 
Planlama Periyodu
 
Çalýþmada planlama periyodu olarak 2005-2020 arasý alýnmýþ olmakla birlikte, iþletmeye girmesi öngörülen inþa halindeki ve EPDK’dan lisans almýþ projelerle enerji talebinin karþýlandýðý ve kurulu güç yedeðinin yüzde 50’nin üzerinde olduðunun savlandýðý 2005-2006 yýllarý model çalýþmasýna dahil edilmemiþ, 2007-2020 dönemi planlama dönemi olarak kabul edilmiþ.
 
Talep Tahminleri
Talep tahminleri için model çözümlerine dayalý iki deðiþik senaryo kullanýlmýþ. Senaryo 1’e göre enerji talebi 2005 yýlýndaki 159650 GWh düzeyinden, 2020 yýlýnda 499490 GWh düzeyine yükselmektedir. Senaryo 2’de ise 2005 yýlýnda 159650 GWh olan talep 2020 yýlýnda 406533 GWh olmaktadýr. Tablo 1’de her iki senaryo karþýlaþtýrmalý biçimde gösterilmiþtir.
Talep tahminine iliþkin ikinci senaryo daha küçük deðerleri içermektedir. Ayrýca, her iki senaryo da 2001 yýlýnda, yine ayný birim (o günkü adýyla TEAÞ APDK Dairesi Baþkanlýðý) tarafýndan telaffuz edilen 2020 yýlýndaki 568512 GWh talebin çok altýnda olduðundan, daha az elektrik sunumu ile daha az büyüme mi hedeflendiði tartýþmasýný gündeme taþýmaktadýr! Çünkü, geçmiþ uygulamalar göstermiþti ki, sanayiye dayalý ekonomik büyüme, enerji tüketimindeki artýþ hýzýnýn yüzde 2.5-3 altýnda gerçekleþmektedir! Enerji verimliliðinin artmasý ile bu oran yüzde 2 ve 1.8 düzeyine düþebilir. Ancak, yeni hazýrlanan senaryo 1 ve 2, ekonomik büyümenin yüzde 5’in üzerine çýkarýlmak istenmediðini gösteriyor.
Böylece 2020 yýlý için bugün, dün planlanandan daha küçük bir elektrik piyasasý hedeflendiðini söyleyelim. Aslýnda planlanma yapýlmakla birlikte, planlama serbest piyasa ile çeliþen bir kavram olduðu için devletçiliðe karþý liberalizmi benimseyen bizler adýna planlama kavramýný benimsemediðimiz ve içimize sindiremediðimizden “planlama” kelimesini telaffuz etmek istemiyoruz.
Serbest piyasa içinde oluþacak gerçek talebin, eðer devletçilik baskýsý ortadan kaldýrýlýrsa, planlanandan daha büyük olacaðýndan kuþkumuz yok. Elektrik (ve doðalgaz) talebinin geçen dönemde þiþirildiði iddiasý, aslýnda bilimsel bir gerçeðe deðil, siyasi oyuna dayanýyor. Türk insanýnýn da geliþmiþ ülkelerin ve AB’nin geniþlemeden önceki temel ülkelerinin ortalamasý kadar enerji tüketimine ve geliþmiþlik düzeyini yakalamaya hakký olduðunu kabul ediyorsak, enerji tüketimine sýnýrlar koymamamýz gerekir.
 
Tablo 1. Talep tahmin senaryolarý
 
Kasým 2004 tarihli
yeni senaryolar
2001 Ocak tarihli eski senaryo
 
 
Senaryo 1
 
Senaryo 2
 
Yýllar
Puant (MW)
Enerji
(GWh)
Artýþ
(%)
Puant (MW)
Enerji
(GWh)
Artýþ
(%)
Enerji (GWh)
Artýþ
(%)
2005
25 000
159 650
-
25 000
159 650
-
195 463
-
2006
28 270
176 400
10.5
27 555
169 517
6.2
211 009
8.0
2007
30 560
190 700
8.1
29 299
180 248
6.3
227 793
8.0
2008
33 075
206 400
8.2
31 157
191 677
6.3
245 911
8.0
2009
35 815
223 500
8.3
33 132
203 827
6.3
265 471
8,0
2010
38 785
242 020
8.3
35 232
216 747
6.3
286 586
8,0
2011
41 965
262 000
8.3
37 521
230 399
6.3
306 796
7.1
2012
45 410
283 500
8,2
39 891
244 951
6.3
328 432
7.1
2013
49 030
306 100
8.0
42 407
260 401
6.3
351 594
7.1
2014
52 905
330 300
7.9
45 077
276 799
6.3
376 389
7.1
2015
57 050
356 200
7.8
47 969
294 560
6.4
402 932
7.1
2016
60 845
383 000
7.5
51 384
313 599
6.5
431 348
7.1
2017
65 245
410 700
7.2
54 775
334 297
6.6
461 767
7.1
2018
69 835
439 600
7.0
58 413
356 500
6.6
494 331
7.1
2019
74 585
469 500
6.8
62 346
380 503
6.7
529 192
7.1
2020
79 350
499 490
6.4
66 611
406 533
6.8
568 512
7.1
 
            Yapýlan çalýþmada saðlanamayan enerji maliyetine de deðinilmiþ. Saðlanamayan enerji maliyeti, belli bir miktar elektrik enerjisinin sunulamamasý durumunda ülke ekonomisine getireceði yansýtan bir gösterge olarak tanýmlanýyor ve þu açýklamaya yer veriliyor: “Sanayide 1000 US$’lýk katma deðer için 1100 kWh’lik enerji tüketiliyor varsayýmýndan hareketle, sunulamayan 1 kWh enerjinin ülkeye maliyeti 1 US$/kWh alýnmýþtýr”. Raporun bu açýklamasý tartýþýlabilir olsa da, bizce direkt olumsuz maliyeti yansýtabilir, ama bir de olumsuz yansýmalarla bunun alternatif maliyeti olacaktýr ki, o da 3-4 katýndan az deðildir.
 
Rapor Sonucu: Çözüm 1
 
Çözüm 1  kapsamýnda, 2003 yýlý sonu itibariyle iþletmede, inþa halinde ve Temmuz 2004 tarihi itibariyle EPDK’dan lisans almýþ üretim tesisleri ile talebin Senaryo 1’de öngörüldüðü gibi yýlda ortalama yüzde 7.9 oranýnda geliþmesi durumunda, 2012 yýlýnda güç yedeðinin kalmadýðý vurgulanarak, kurulu güç ile puant güç talebinin baþabaþ noktasýna gelecekleri açýklanýyor.
2009 yýlýnda  beklenen kurak hidrolik koþullarda elde edilen güvenilir enerji yedeðinin kalmayacaðý ve güvenilir enerji talebinin 2010 yýlýnda ise normal hidrolojik koþullarda elde edilen proje üretim yedeði de kalmayacaðýndan proje üretimi ile enerji talebinin baþabaþ duruma gelecekleri belirtiliyor. Buna göre talebin belli güvenilirlikle karþýlanmasý için gerekli ilave kapasite miktarý, kompozisyonu ve zamanlamasý saptanmýþ. Tablo 2’de senaryo 1 kapsamýnda lisans almýþ projeler dýþýnda eklenmesi gereken kapasiteler dönemlere ve kaynaklara göre sýralanmýþ olarak görünüyor.
 
 
Tablo 2. Senaryo 1 kapsamýnda lisanslar dýþýnda
planlamaya göre eklenmesi  öngörülen kapasiteler (MW)
 
Kaynaklar
2005-2010
2011-2015
2016-2020
TOPLAM
Linyit
-
4 520
5 520
10 040
Taþkömürü
-
-
1 200
1 200
Ýthal kömür
-
-
4 500
4 500
Doðalgaz
2 800
6 000
5 450
14 250
Hidrolik
542
6 811
7 782
15 135
Rüzgâr
500
625
625
1 750
Nükleer
-
4 500
-
4 500
TOPLAM
3 842
22 456
25 077
51 375
 
            Senaryo 1’e göre eklenecek kurulu kapasitede 16885 MW ile yenilenebilir kaynaklar yüzde 32.8’lik bir pay kapsayacaklar. Ancak, rüzgâr enerjisine verilen kapasite potansiyel imkânlara göre çok az olduðu gibi, hidrolik kapasite içinde de küçük su kaynaklarýnýn yeterince olmadýðý görülüyor. Kurulu kapasitenin yüzde 27.7’si aþýrý baðýmlýlýk oluþuyor diye yakýnýlan doðalgaza ait. Alýnmýþ lisanslarla birlikte planlama döneminde eklenecek toplam kapasite, kaynaklara baðlý olarak yýllara göre tablo 3’de verilmiþtir.
           
 
                        Tablo 3. Ýnþasý devam eden, lisans almýþ ve senaryo 1’e göre planlamada öngörülen projelerle eklenecek kapasite (MW)
 

YIL

LÝNYÝT

TAÞ KÖMÜRÜ

ÝTHAL KÖMÜR

DOÐAL GAZ

F.OIL+ DIZEL

NUKLEER

RÜZGAR

HIDROLIK + JEOTERMAL

TOPLAM

2005

1082*

0

12**

922**

54**

 

860**

727*+98** =825

3755

2006

0

0

119**

170**

0

 

409**

643*+76** =719

1417

2007

0

0

0

390**

 

0

125

1070*+52**=1122

1637

2008

0

0

0

0

 

0

125

334*

459

2009

320**

0

0

700

 

0

125

34**

1179

2010

0

0

0

2100

 

0

125

14** + 542=556

2782

2005-2010

1402

0

131

4282

54

0

1769

3590

11228

2011

1040

0

0

1950

 

0

125

731

3846

2012

520

0

0

700

 

1500

125

1478

4323

2013

1040

0

0

1675

 

0

125

1598

4438

2014

880

0

0

700

 

1500

125

1558

4763

2015

1040

0

0

975

 

1500

125

1445

5085

2011-2015

4520

0

0

6000

0

4500

625

6811

22456

2016

1040

0

0

975

 

0

125

1483

3623

2017

1200

0

500

975

 

0

125

1559

4359

2018

1560

0

1000

1400

 

0

125

1419

5504

2019

1040

600

1000

1400

 

0

125

1590

5755

2020

680

600

2000

700

 

0

125

1731

5836

2016-2020

5520

1200

4500

5450

0

0

625

7782

25077

2005-2020

11442

1200

4631

15732

54

4500

3019

18182

58760

 
                                                                (*) : Ýnþasý devam eden projeler
                                                                (**) : Temmuz 2004 tarihi itibariyle lisans almýþ projeler
 
Tablo 3’den görüleceði gibi, rüzgar için 3019 MW, hidrolik ve jeotermal için de 18182 MW yeni eklenecek kurulu kapasite söz konusudur. Hidrolik ve jeotermal ikisi de yenilenebilir kaynak olsa da, jeotermalin payýnýn toplam içindeki deðeri yüzde 5’den az bulunsa da biri termik, diðeri hidrolik olarak birbirinden çok farklýdýr ve ayný sütunda gösterilmeleri TEÝAÞ adýna mazeret kabul edilemeyecek bir hatadýr. 2020 yýlýna kadar eklenmesi öngörülen 17300 MW hidrolik kapasitenin de küçük kalacaðý, daha artýrýlmasý gerektiði bir gerçektir. Mevcut kurulu güçle birlikte, Türkiye kurulu gücünün senaryo 1’e göre yýllara baðlý toplam geliþimi ise tablo 4’de yer almaktadýr.
Bu tablodan görüleceði gibi,  senaryo 1’e göre Türkiye’nin 2020 yýlýnda rüzgâr kurulu gücü 3038 MW, hidrolik kurulu gücü 31038 MW olmaktadýr. 2004 Mayýs ayýnda TEÝAÞ’dan EPDK’ya gönderilen iletim sistemine baðlanacak yenilenebilir üretim tesisleriyle ilgili kriterler yazýsýna ekli tabloda, 2020 yýlý için rüzgâra rezerv güce baðlý olarak öngörülen 900.2 MW’ýn 3.4 katý bir güç verilmiþ olmasý, nihayet gerçeðin görülmeye baþlanmasý nedeniyle sevindirici bir geliþme sayýlabilir.
 
                                                Tablo 4. Enerji kaynaklarýna ve yýllara göre Türkiye toplam kurulu
                                                gücün senaryo 1 kapsamýnda öngörülen geliþimi (MW)
 

YIL 

LÝNYÝT

TAÞ KÖMÜRÜ

ÝTHAL KÖMÜR

DOÐAL GAZ

F.OIL+ DIZEL

NUKLEER

RÜZGÂR

HIDROLIK

TOPLAM

2005

8301

555

1483

13137

3307

0

879

13681

41343

2006

8301

555

1602

13307

3307

0

1288

14400

42760

2007

8301

555

1602

13697

3307

0

1413

15521

44396

2008

8301

555

1602

13697

3307

0

1538

15855

44855

2009

8621

555

1602

14397

3307

0

1663

15889

46034

2010

8621

555

1602

16497

3307

0

1788

16446

48816

2011

9661

555

1602

18447

3307

0

1913

17177

52662

2012

10181

555

1602

19147

3307

1500

2038

18655

56985

2013

11221

555

1602

20822

3307

1500

2163

20253

61423

2014

12101

555

1602

21522

3307

3000

2288

21811

66186

2015

13141

555

1602

22497

3307

4500

2413

23257

71272

2016

14181

555

1602

23472

3307

4500

2538

24740

74895

2017

15381

555

2102

24447

3307

4500

2663

26299

79254

2018

16941

555

3102

25847

3307

4500

2788

27717

84757

2019

17981

1155

4102

27247

3307

4500

2913

29307

90512

2020

18661

1755

6102

27947

3307

4500

3038

31038

96348

 
Senaryo 1 kapsamýnda 2005-2010 döneminde 15.5 milyar US$ veya yýlda ortalama 2.6 milyar, 2011-2015 döneminde  24.7 milyar US$ veya yýlda ortalama 4.9 milyar US$, 2016-2020 döneminde 51.1 milyar US$ veya yýlda ortalama 10.2 milyar US$ elektrik üretim yatýrýmý gerekiyor. Küçükten baþlayýp büyüyen bu yatýrýmlarýn dönemlere daðýlýmý da dengesiz ve üstelik ilk dönem dýþýnda riskli. Türkiye gibi finansman sorunu olan bir ülke 5 yýl içinde 50 milyar US$ yatýrým yapacaðým derse, finansörler de “ayaðýnýz yere basýyor mu?” diye sorarlar, ama TEÝAÞ’daki dostlarýmýzýn herhalde bundan pek haberleri olmasa gerek.
Çalýþmada bu döneme iliþkin emisyon deðerleri ve santrallarýn kapasite faktörleri (emre amadelikleri) üzerinde de durulmuþ. Ancak, rüzgâr ve hidroliklerin kapasite faktörlerine yer verilmemiþ.
 
Rapor Sonucu: Çözüm 2
 
            Yukarýda açýklandýðý gibi senaryo 2’yi esas alan çözüm 2, daha küçük talep serisine göre sonuç vermiþ bulunuyor. Çözüm 2’ye göre dönemler itibari ile lisans almýþ projeler dýþýnda planlamaya göre sisteme eklenmesi gereken kapasiteler tablo 5’de verilmiþtir. Tablo 2’ye göre senaryo 1’de 51375 MW olan bu toplam deðer, bu kez 35056 MW’a düþmüþ bulunuyor. Ýnþasý devam eden, lisans almýþ ve planlamada öngörülen projelerle eklenecek kapasite de tablo 6’da yer alýyor. Yine senaryo 1’e göre tablo 3’de 58760 MW olarak verilen bu deðer de, senaryo 2’ye göre 42441 MW’a düþüyor. Mevcut kurulu güçle birlikte inþa edilenler, lisans alanlar ve senaryo 2’ye göre planlamada öngörülenlerle oluþacak toplam gücün kaynaklara göre yýllýk geliþimi de tablo 7’de görülüyor.
 
Tablo 5. Senaryo 1 kapsamýnda lisanslar dýþýnda
planlamaya göre eklenmesi  öngörülen kapasiteler (MW)
 

Kaynaklar

    2005-2010

2011-2015

2016-2020

TOPLAM

Linyit

-

2 280

1 880

4 160

Taþkömürü

-

-

-

-

Ýthal kömür

-

-

-

-

Doðalgaz

-

6 150

8 100

14 250

Hidrolik

-

2 752

7 644

10 396

Rüzgâr

500

625

625

1 750

Nükleer

-

1 500

3 000

4 500

TOPLAM

500

13 307

21 249

35 056

 
 
                        Tablo 6. Ýnþasý devam eden, lisans almýþ ve senaryo 2’ye göre planlamada öngörülen projelerle eklenecek kapasite (MW)
 

YIL 

LÝNYÝT

TAÞ KÖMÜRÜ

ÝTHAL KÖMÜR

DOÐAL GAZ

F.OIL+ DIZEL

NUKLEER

RÜZGAR

HIDROLIK + JEOTERMAL

TOPLAM

2005

1082*

0

12**

922**

54**

 

860**

727*+98**=825

3755

2006

0

0

119**

170**

0

 

409**

643*+76**=719

1417

2007

0

0

0

390**

 

0

125

1070*+52**=1122

1637

2008

0

0

0

0

 

0

125

334*

459

2009

320**

0

0

0

 

0

125

34**

479

2010

0

0

0

0

 

0

125

14**

139

2005-2010

1402

0

131

1482

54

0

1769

3047

7885

2011

0

0

0

1400

 

0

125

0

1525

2012

160

0

0

1675

 

0

125

543

2503

2013

720

0

0

1400

 

0

125

1117

3362

2014

1240

0

0

975

 

0

125

488

2828

2015

160

0

0

700

 

1500

125

604

3089

2011-2015

2280

0

0

6150

0

1500

625

2752

13307

2016

640

0

0

1400

 

0

125

1598

3763

2017

0

0

0

1400

 

1500

125

1558

4583

2018

0

0

0

1250

 

1500

125

1445

4320

2019

360

0

0

2650

 

0

125

1483

4618

2020

880

0

0

1400

 

0

125

1559

3964

2016-2020

1880

0

0

8100

0

3000

625

7644

21249

2005-2020

5562

0

131

15732

54

4500

3019

13443

42441

                                                                 (*) : Ýnþasý devam eden projeler
                                                                (**) : Temmuz 2004 tarihi itibariyle lisans almýþ projeler
 
 
                                                Tablo 7. Enerji kaynaklarýna ve yýllara göre Türkiye toplam kurulu
                                                gücünün senaryo 2 kapsamýnda öngörülen geliþimi (MW).
 

YIL

LÝNYÝT

TAÞ KÖMÜRÜ

ÝTHAL KÖMÜR

DOÐAL GAZ

F.OIL+ DIZEL

NUKLEER

RÜZGAR

HIDROLIK

TOPLAM

2005

8301

555

1483

13137

3307

0

879

13681

41343

2006

8301

555

1602

13307

3307

0

1288

14400

42760

2007

8301

555

1602

13697

3307

0

1413

15521

44396

2008

8301

555

1602

13697

3307

0

1538

15855

44855

2009

8621

555

1602

13697

3307

0

1663

15889

45334

2010

8621

555

1602

13697

3307

0

1788

15903

45473

2011

8621

555

1602

15097

3307

0

1913

15903

46998

2012

8781

555

1602

16772

3307

0

2038

16446

49501

2013

9501

555

1602

18172

3307

0

2163

17563

52863

2014

10741

555

1602

19147

3307

0

2288

18051

55691

2015

10901

555

1602

19847

3307

1500

2413

18655

58780

2016

11541

555

1602

21247

3307

1500

2538

20253

62543

2017

11541

555

1602

22647

3307

3000

2663

21811

67126

2018

11541

555

1602

23897

3307

4500

2788

23257

71447

2019

11901

555

1602

26547

3307

4500

2913

24740

76065

2020

12781

555

1602

27947

3307

4500

3038

26299

80029


 
Senaryo 2’ye göre 2020’ye kadar kurulu gücün kaynaklara daðýlýmý ve yýllara göre izleyeceði süreci gösteren tablo 7’e göre; 2020’de senaryo 2’ye uygun biçimde  ulaþýlacak toplam kurulu güç deðeri senaryo 1’deki 96348 MW yerine 80029 MW’a düþmektedir. Senaryo 2 bizce kabul edilemez küçük toplam güç deðerlerini içermektedir. Çünkü senaryo 2’deki talep öngörümü de kabul edilebilir bir talep deðildir, Türkiye’ye yüzde 5’i aþmayacak çok sýnýrlý büyüme imkâný getirecek bir senaryodur. Bu senaryoda rüzgâr kurulu gücü, senaryo 1’de olduðu gibi 3038 MW olmakla birlikte hidrolik kurulu güç jeotermal hariç olmak üzere öncekinden daha düþük biçimde 25500 MW düzeyine çýkabilecektir, bu da kabul edilebilecek bir olgu deðildir. Buradaki kurulu güç toplamýnýn içinde 2020 yýlýnda su ve rüzgâr kaynaklarýnýn payý yüzde 35 kadarken, doðalgazýn payý da yüzde 35 düzeyindedir.
Senaryo 2’ye göre yatýrým harcamalarý 2005-2010 dönemi için toplam 5.6 milyar US$ veya yýlda ortalama 1 milyar US$ iken, 2011-2015 döneminde toplam 20.1 milyar US$, yani yýlda ortalama 4 milyar US$ olmakta, 2016-2020 yýlýnda ise toplam 27.5 milyar US$ ile yýlda ortalama 5.5 milyar US$ düzeyine çýkmaktadýr.                                                                                                             

Genel Deðerlendirme

            2005-2020 dönemi Türkiye Elektrik Enerjisi Üretim Planlama Çalýþmasý çok tartýþýlacaða benziyor. 1996-2002 dönemini eleþtirircesine, o zaman projelerin önüne set çeken Devlet Planlama Teþkilatý haklý imiþ dedirtmek istercesine, geçmiþte taleplerin þiþirilmiþ olduðunu kanýtlamayý amaç edinmiþcesine küçük taleplere yöneldiði için, gerçekte Türkiye’nin büyümesinin önüne bilerek ya da bilmeyerek set çekmeye çalýþanlara yardýmý olacak ve çok tartýþýlacak bir çalýþma. Enerji verimliliði artýrýlacak, enerji yoðun üretim tekniklerinden daha az yoðunluktaki teknolojilere geçilecek gibi savunmalar yapýlabilirse de, bizce bu gerçeði saklamaya yetmeyecektir.

Enerji kendi pazarýný kendi oluþturan bir metadýr. Hiç bir zaman topraða verilen elektrik olmamýþtýr. Üretildiði kadar tüketilmiþtir. Bugün için sözü edilen kurulu güç fazlalýðý peþ peþe gelen ve uzun süren ekonomik krizlerin, yine geçmiþte ardý ardýna yaþanan deprem facialarýnýn getirdiði yýkýntýnýn bir sonucudur.

Enerji fiyatlarý üzerinden vergi, fon, hele hele 12 Eylül döneminin haksýz kalýntýsý olan TRT kesintisi gibi uygulamalar tamamen kaldýrýlmalý, elektrik fiyatlarý baský altýna alýnmadan serbest piyasada arz ve talebe göre iktisadýn doðal yasasý uyarýnca piyasanýn gizli eline býrakýlmalý, o piyasa gizli eli talep boyutuna göre üretim boyutunu da kusursuz ayarlamaya yetkindir. Ama, kursaklarda hâlâ devletçilik hevesleri varsa, piyasa düzenleme kuruluþu ya da kuruluþlarý bile kendilerini piyasaya deðil kamuya yakýn görüp kamuda güvence ararsa, piyasanýn sihirli gizli elinin doðru dürüst çalýþmasý elbette beklenemez. Türkiye’de sorun serbest piyasayý bir türlü çalýþtýramama sorunudur.

Bizce bugünün Türkiye’si artýk 15 yýl sonrasý 2020 yýlý için, daha da önemli bir tarih olarak, Cumhuriyetimizin 100’üncü Yýlý 2023 için 40 000 MW hidrolik, 10 000 MW rüzgâr kurulu gücünden daha az güç kademeleri hedeflememelidir. Bu vizyona sahip olanlar olduðu gibi, nasýl yapýlacaðýný algýlayamadýðý için sahip olamayanlar da var. Umarýz demokratik mekanizmalar AB kriterlerine göre iþler, devlet yönetimine de yeni bir anlayýþ getirir ve yenilenebilir enerjiye proje ticareti için deðil, gerçek yatýrým için bakanlarýn beklentileri doðrultusunda, ütopik olmayan ayaðý yere basan gerçekçi hedeflerle ilerleyecek yöneticiler, yarýnlarda Türkiye’yi yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarýnýn þafaðý olacak yeni ufuklara taþýrlar.
 
Hedef: Elektriði bol ve ucuz, yenilebilir enerji üretimi geliþtirilmiþ, çevresi kirlilikten korunmuþ bir Türkiye. Bunun için gereken ön koþul serbest piyasayý tam anlamýyla çalýþýr duruma getirmek.

 

Merkez
Kuleli Sokak No:87 Daire:2, 06700 G.O.P./ANKARA

Tel: +(90) 312 436 95 98 - Faks: +(90) 312 436 95 98

Elektronik posta: ressiad@ressiad.org.tr