Yönetim Mevzuat Tüzük İletişim   22.11.2017

AK Enerji
AKÖZ Grubu
BAYINDIR Holding
BEREKET ENERJİ
BİLGİN ENERJİ YATIRIM HOLDİNG
BOREAS ENERJİ
Borusan EnBW Enerji Yatırımları ve Üretim A.Ş.
ÇALDERE
ÇİMTAŞ ÇELİK İMALAT MONTAJ ve TESİS A.Ş.
Das Mühendislik ve Enerji Yatırımları A.Ş.
ENİMEKS
Epuron GmbH
ERKO Şirketler Grubu
GALKON
GÜNGÖR ELEKTRİK
GÜRİŞ İnşaat ve Mühendislik A.Ş.
HAREKET Proje Taşımacılığı ve Yük Mühendisliği A.Ş.
HEXAGON Danışmanlık ve Ticaret A.Ş.
HİDRO DİZAYN
KARESİ ENERJİ A.Ş.
LNG Process A.Ş.
MASTER DANIŞMANLIK MÜMESSİLLİK VE TİCARET  A.Ş.
OZG Enerji İnşat Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Ş.
PERFECT WIND
RES ANATOLIA
SANKO ENERJİ
SOYAK Holding
TÜRKERLER İnşaat
USLUEL A.Ş.
Vestas Türkiye
YENİGÜN İnşaat
YILDIRIM GRUP
ZORLU Holding
© 2005 RESSİAD
 
Makaleler
İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Kyoto Protokolü karşısında Türkiye'nin durumu (Turkey's status in the UNFCCC and the Kyoto Protocol) 10.02.2005

Prof. Dr. Mustafa Özcan ÜLTANIR
-

Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi

e-mail: ultanir@dialup.ankara.edu.tr

        
 

İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
 
Küresel sorunların çözümü küresel işbirliği gerektirmektedir. Bu amaçla atmosferde tehlikeli bir boyuta varan sera gazı emisyonlarının iklim sistemi üzerindeki olumsuz etkisini önlemek ve belli bir seviyede durdurmak amacıyla 1992 yılında kabul edilen ve 21 Mart 1994 tarihinde yürürlüğe giren İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne bugüne kadar 189 ülke ile Avrupa Birliği (AB) taraf olmuştur.
 
Gelişmekte olan Türkiye, OECD (İktisadi ve Kalkınma İşbirliği Teşkilatı) üyesi olması sebebiyle Sözleşmenin Ek-I ve Ek-II listelerinde yer almıştır.
 
Sözleşme iki ek liste içermektedir. Teknoloji transferi ve mali yükümlülükleri yerine getirecek ülkeleri içeren Ek-II listesi, 1992 yılında OECD’ye üye 24 ülke ile AB üyelerinden meydana gelmektedir (Ek-II listesindeki ülkeler, listelerde yer almayan, başka bir deyişle gelişmekte olan ülkelere teknik ve mali açıdan yardım yapmakla yükümlüdürler). Ek-I listesi ise, Ek-II listesindeki ülkelere ilave olarak Rusya Federasyonu, Beyaz Rusya, Ukrayna, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Bulgaristan, Hırvatistan, Romanya, Polonya, Estonya, letonya, Litvanya, Slovenya ve Slovakya’dan teşekkül etmektedir.
 
Türkiye, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne Ek-I ve Ek-II listesinde yer alması nedeniyle 2004 yılına kadar taraf olmamıştır. Ancak, Sözleşme’ye taraf olabilmek için, Sözleşme’de belirtilen “ortak, fakat farklı sorumluluk ilkesi” doğrultusunda eklerde gerekli değişikliklerin yapılması yönünde mücadelesini uzun yıllar sürdürmüştür.
 
Bu çerçevede, 28 Ekim-9 Kasım 2001 tarihleri arasında Fas (Marakeş)’de yapılan 7. Taraflar Konferansı’nda, “Sözleşme’nin Ek-1 listesinde yer alan diğer ülkelerden farklı bir konumda olan Türkiye’nin özel koşullarının tanınarak, isminin Ek-II’den silinmesi” yönündeki karar “Taraflar Konferansı Genel Kurulu”nda oybirliği ile kabul edilmiştir.
 
Bu gelişmeden sonra, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (4990 sayılı Kanun) TBMM Genel Kurulu’nda 21 Ekim 2003 tarihinde kabul edilmiş, anılan sözleşmeye taraf olmamıza ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı ise 18 Aralık 2003 tarihli ve 25320 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Türkiye, 24 Mayıs 2004 tarihinde Sözleşme’ye 189. ülke olarak taraf olmuştur. Taraf olduktan sonra aşağıdaki çalışmalar yapılmıştır.
 
1- Türkiye’nin Sözleşme’ye resmen taraf olmasının akabinde ilk “Ulusal Bildirimi” 6 ay içinde hazırlayarak, 24 Kasım 2004 tarihine kadar Sekreterya’ya sunması gerekiyordu. Ancak, Sözleşme Sekreteryası ile yapılan görüşmeler sonucunda Ulusal Bildirim’in daha sağlıklı hazırlanabilmesi amacıyla 2005 yılının ikinci yarısında sunulması uygun görülmüştür.
 
2- İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu yeniden düzenlenerek, Başbakanlık Genelgesi olarak 18 Şubat 2004 tarih ve 25377 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Kurulun Başkanlığı Çevre ve Orman Bakanı tarafından yürütülmektedir. Kurul’un üyeleri ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı müsteşarları, TOBB Başkanı ve gerek görüldüğünde ilgili kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşmaktadır.
 
3- Söz konusu Genelge doğrultusunda Ulusal Bildirim raporunun hazırlanması ve iklim değişikliği ile ilgili konuların değerlendirilmesi açısından ilgili kurum ve kuruluşların da içerisinde yer aldığı 8 adet çalışma grubu oluşturulmuştur:
a) İklim Değişikliği Etkilerinin Araştırılması Çalışma Grubu (G-1): Koordinatör Kuruluş, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü
b) Sera Gazları Emisyon Envanteri Çalışma Grubu (G-2): Koordinatör Kuruluş, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı
c) Sanayi, Konut, Atık Yönetimi ve Hizmet Sektörlerinde Sera Gazı Azaltım Çalışma Grubu (G-3): Koordinatör Kuruluş, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü
d) Enerji Sektöründe Sera Gazı Azaltımı Çalışma Grubu (G-4): Koordinatör Kuruluş, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü
e) Ulaştırma Sektöründe Sera Gazı Azaltımı Çalışma Grubu (G-5): Koordinatör Kuruluş, Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü
f) Arazi Kullanımı, Arazi Kullanım Değişikliği ve Ormancılık Çalışma Grubu (G-6): Koordinatör Kuruluş, Çevre ve Orman Bakanlığı AR-GE Dairesi Başkanlığı
g) Politika ve Strateji Geliştirme Çalışma Grubu (G-7): Koordinatör Kuruluş, Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü
h) Eğitim ve Kamuoyunu Bilinçlendirme Çalışma Grubu (G-8): Koordinatör Kuruluş, Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü
 
4- Ulusal Bildirim’in hazırlanması amacıyla UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) ile ortak proje yürütülmektedir. Bu proje sonucunda hazırlanacak olan Ulusal Bildirim’de sera gazı emisyonları ve miktarları başta olmak üzere ülkemizin iklim konusundaki durumu ve bundan sonra uygulayacağı politika ve stratejiler ortaya çıkacaktır.
 
5- İklim Değişikliği ile ilgili ulusal kapasitenin artırılması amacıyla Bölgesel Çevre Merkezi (REC) ile ortaklaşa LIFE programına proje sunulmuştur. Bu proje ile gerek kamu ve gerekse özel sektörün iklim değişikliği ile ilgili bilgilendirilmesi sağlanmış olacaktır.
 
6- 1-3 Eylül 2004 tarihleri arasında Ankara’da “İklim Değişikliği Konferansı” yapılmıştır. Bu konferansa kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum örgütlerinin yanısıra İklim Değişikliği Sözleşme Sekreteryası, UNEP (Birleşmiş Milletler Çevre Programı), UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) gibi uluslararası kuruluşlardan 60’ı yabancı uzman olmak üzere 500 kişi katılmış, 50 bildiri sunulmuştur.
 
KYOTO PROTOKOLÜ
 
Gelişmiş ülkelerin 2000 yılındaki sera gazı emisyonlarını 1990 yılı seviyesinde tutmak için İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin yetersiz olduğu kabul edilerek, yükümlülüklerin daha sıkı hale getirilmesi ve yasal bağlayıcı bir belge olması amacıyla hazırlanan Kyoto Protokolü, 16 Mart 1998 ile 15 Mart 1999 tarihleri arasında imzaya açık kalmıştır. Bugüne kadar Protokol 129 ülke ile AB tarafından onaylanarak kabul edilmiştir. Protokole göre, Ek-I listesinde yer alan ülkeler, 2008-2012 Birinci Taahhüt Dönemi sonunda, toplam sera gazı emisyonlarını ortalama olarak 1990 yılı seviyesinin en az %5 altına indirme yükümlülüğünü kabul etmişlerdir. Ek-I dışı ülkelerin ise emisyonlarını indirme zorunluluğu olmayıp gönüllülük esasına göre sera gazı emisyonlarını azaltabilirler.
 
Kyoto Protokolü’nün yürürlüğe girmesi iki şarta bağlanmıştır: Birincisi, Protokol’ün 55 ülke tarafından onaylanması, ikincisi ise 1990 yılında hesaplanan toplam CO2 emisyon miktarının en az %55’inden sorumlu Ek-I ülkelerinin 55 ülke içinde yer aması gerekmektedir. %36.1 paya sahip olan ABD’nin Protokol’ü onaylamayacağının açıklanması üzerine gözler %17’lik paya sahip Rusya Federasyonu üzerine çevrilmiştir. Nitekim, Rusya Federasyonu’nun 18 Kasım 2004 tarihinde onay belgesini Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekreteryası’na sunmasına müteakip 16 Şubat 2005 tarihinde protokol yürürlüğe girecektir.
 
Arjantin’de yapılan İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 10. Taraflar Toplantısı’nda; ABD, Kyoto Protokolü’ne taraf olmayacağını tekrar belirtmiş olmakla birlikte, her yıl yaklaşık sera gazlarının azaltımına yönelik 5 milyar USD yatırım yaptığını ifade etmiştir.
 
Ülkemiz, Ulusal Bildirim raporunu hazırladıktan sonra ortaya çıkan duruma göre Kyoto Protokolü’ne taraf olup olmama hususunu başta enerji sektörü olmak üzere ilgili tüm kurum ve kuruluşların katılımı ile tartışacak ve politikasını belirleyecektir.
 
Sözleşme iki ek liste içermektedir.
 
Ek-II Listesine dahil olan ülkeler: AB ülkelerini içeren biçimde 1992 yılında OECD’ye üye olan ülkelerden oluşmaktadır; ABD, Almanya, Avusturya, Avustralya, Belçika, Danimarka, Fransa, Hollanda, İsviçre, İtalya, İngiltere, İrlanda, İspanya, İzlanda, Japonya, Kanada, Norveç, Portekiz, Türkiye, Yeni Zelanda ve Yunanistan.
 
Ek-I Listesine dahil ülkeler: Ek-II listesine ilave olarak piyasa ekonomisine geçiş sürecindeki eski Doğu Bloku ülkeleri; Belarus, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Hırvatistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Romanya, Rusya Federasyonu,  Slovakya, Slovenya, Ukrayna
 
Bu listelerin dışında kalan ülkeler, sera gazı emisyonlarını azaltmak zorunda değillerdir, ancak gönüllülük esasına göre emisyonlarını indirebilirler.
 
Kyoto Protocol - Selected Resources
by David G. Victor. 173 pgs.
by Veronique Bugnion, David M. Reiner. 36 pgs.
by Charles W. Schmidt. 4 pgs.
by Annie Petsonk. 31 pgs.
by Leah Taylor. 7 pgs.
by Stephen J. Decanio. 17 pgs.
by Warwick J. Mckibbin, Peter J. Wilcoxen. 5 pgs.
by Frederick A. B. Meyerson. 16 pgs.
by Inge Kaul. 554 pgs.
by Gale E. Christianson. 305 pgs.
by Peninah Neimark, Peter Rhoades Mott. 323 pgs.
by Timothy E. Wirth. 6 pgs.
by Christopher Demuth. 3 pgs.
 
Research Kyoto Protocol
Find quality info at the world’s online library. 435,000 books, articles. Search or read full text, highlight, cite and auto-create bibliographies and get a personal bookshelf.
Sponsored by: http://www.questia.com
 
Kyoto Protocol
Read about the Kyoto Protocol in Newsweek. KeepMedia - current and archived articles from leading publications. Free trial.
Sponsored by: http://www.keepmedia.com
 
The United Nations Framework Convention on Climate Change
Convention. Text of the Convention. Convention Bodies. Status of Ratification. Kyoto Protocol. Library. Glossary. About the Website.
http://unfccc.int/resource/convkp.html
 
Kyoto - Preface
Fossil Fuel Supply. Assessment of Economic Impacts. Comparing Cost Estimates for the Kyoto Protocol. Report Results & Data Errata...
http://www.eia.doe.gov/oiaf/kyoto/kyotorpt.html
 
Wikipedia: Kyoto Protocol
Wikipedia Free Encyclopedia’s article on ’Kyoto Protocol’ ... The Kyoto Protocol is a proposed amendment to an international treaty on global warming -- the United ... the proposed agreement is the Kyoto Protocol to the United Nations Framework ...
http://en.wikipedia.org/wiki/Kyoto_Protocol
 
CNN - Text of the Kyoto Protocol - 1997
KYOTO PROTOCOL TO THE UNITED NATIONS FRAMEWORK CONVENTION ON CLIMATE CHANGE...
http://www.cnn.com/SPECIALS/1997/global.warming/stories/trea...
 
 
Summary of the Kyoto Report - Part I
EIA Analyzed 6 Cases for Reducing Energy’s Carbon Emissions To Comply with the Kyoto Protocol...
http://www.eia.doe.gov/oiaf/kyoto/kyotobrf.html
 
Greenhouse Gases & the Kyoto Protocol
This interactive map presents gas emissions in relation to the committements in the Kyoto Protocol and gives easy access to this information.
http://maps.grida.no/kyoto
 
Environmental Hot Topic Series
... and the Kyoto Protocol. (July 2001) ... Critics of the Kyoto Protocol focused on the fact that it levied restrictions only on the developed nations of the world ...
http://www.csa.com/hottopics/ern/01jul/overview.html
 
The Environmental Literacy Council - Kyoto Protocol
... Kyoto Protocol. The Kyoto Protocol is an international agreement, negotiated in December 1997, by which ...
http://www.enviroliteracy.org/article.php/278.html
 
KYOTO PROTOCOL
KYOTO PROTOCOL TO THE. UNITED NATIONS FRAMEWORK CONVENTION ON CLIMATE CHANGE. The Parties to this Protocol, Being Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change, hereinafter referred to as "the Convention", ... 4. " Montreal Protocol" means the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer, adopted ...
http://unfccc.int/resource/docs/convkp/kpeng.html
 
United Nations Framework Convention on Climate Change
Webcast archive. Kyoto Protocol -- What it means. Days to entry into force...
http://www.unfccc.de/
 
Kyoto Protocol information and more, please support us
... KYOTO PROTOCOL TO THE. UNITED NATIONS FRAMEWORK CONVENTION ON CLIMATE CHANGE ... Breaking news Vladimir Putin signs Kyoto Protocol bill. Kyoto Protocol Facts and Figures ...
http://www.cop3.org/
 
 
Coalition for Vehicle Choice
Opponents of the Kyoto protocol offer information and views on climate change science, policy proposals, Kyoto protocol, and impact on drivers and consumers.
Top/Science/Environment/Global_Change/Activists_and_NGOs
http://www.vehiclechoice.org/cvcclim/
 
USATODAY.com - Russia's upper house of parliament ratifies Kyoto
Russia's upper house of parliament has ratified the Kyoto Protocol, global climate pact, and sent it on to President Vladimir Putin for his...
http://www.usatoday.com/weather/resources/climate/2004-10-28...
 
COP3 - Kyoto Protocol and Conference
This part of the globalissues.org web site takes a look at the politics behind the Kyoto Protocol to tackle global warming and climate change ... This became known as the Kyoto Protocol. The US proposed to just stabilize emissions and not cut ... man) said that he "opposed the Kyoto Protocol." One of the reasons ...
http://www.globalissues.org/EnvIssues/GlobalWarming/Kyoto.as...
 
Kyoto Protocol
Supplies the full text of the United Nations Framework Convention on Climate Change as well as the Kyoto Protocol, from which the US withdrew in the spring of 2001.
http://www.unfccc.de/resource/convkp.html
 
Environmental Defence Society Climate Change Page
Discussions of greenhouse warming, the UN Framework Convention on Climate Change, and the Kyoto Protocol from a New Zealand perspective. (EDS is a New Zealand NGO.)
Top/Science/Environment/Global_Change/Activists_and_NGOs
http://www.eds.org.nz/climate.htm

 

Merkez
Kuleli Sokak No:87 Daire:2, 06700 G.O.P./ANKARA

Tel: +(90) 312 436 95 98 - Faks: +(90) 312 436 95 98

Elektronik posta: ressiad@ressiad.org.tr