Yönetim Mevzuat Tüzük İletişim   20.01.2018

AK Enerji
AKÖZ Grubu
BAYINDIR Holding
BEREKET ENERJİ
BİLGİN ENERJİ YATIRIM HOLDİNG
BOREAS ENERJİ
Borusan EnBW Enerji Yatırımları ve Üretim A.Ş.
ÇALDERE
ÇİMTAŞ ÇELİK İMALAT MONTAJ ve TESİS A.Ş.
Das Mühendislik ve Enerji Yatırımları A.Ş.
ENİMEKS
Epuron GmbH
ERKO Şirketler Grubu
GALKON
GÜNGÖR ELEKTRİK
GÜRİŞ İnşaat ve Mühendislik A.Ş.
HAREKET Proje Taşımacılığı ve Yük Mühendisliği A.Ş.
HEXAGON Danışmanlık ve Ticaret A.Ş.
HİDRO DİZAYN
KARESİ ENERJİ A.Ş.
LNG Process A.Ş.
MASTER DANIŞMANLIK MÜMESSİLLİK VE TİCARET  A.Ş.
OZG Enerji İnşat Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Ş.
PERFECT WIND
RES ANATOLIA
SANKO ENERJİ
SOYAK Holding
TÜRKERLER İnşaat
USLUEL A.Ş.
Vestas Türkiye
YENİGÜN İnşaat
YILDIRIM GRUP
ZORLU Holding
© 2005 RESSİAD
 
Duyurular
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı Taslağı 04.06.2005

BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI TASLAĞI

 

Madde 1- 20.2.2001 tarih ve 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (31) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“31. İletim tesisi: Üretim tesislerinin 36 kV üstü gerilim seviyesinden bağlı olduğu noktalar ile iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan tesisleri,”

Madde 2- 4628 Sayılı Kanunun 2 inci maddesinin üçüncü fıkrası;

“Piyasada faaliyet gösterebilecek özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişilerin 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre anonim şirket veya limited şirket olarak kurulmaları ve anonim şirketlerin Sermaye Piyasası mevzuatına göre borsada işlem görenler dışındaki hisselerinin nama yazılı olması şarttır. Bu şirketlerin ana sözleşmelerinde bulunması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir.”

şeklinde,

(a) bendinin 1 inci paragrafı

“a) Üretim faaliyetinde bulunacak tüzel kişiler: Otoprodüktör, otoprodüktör grupları, Elektrik Üretim Anonim Şirketi, Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nin yeniden yapılandırılmasıyla oluşan diğer kamu üretim şirketleri ile özel sektör üretim şirketleridir. Üretim lisansı sahibi tüzel kişiler, lisansları uyarınca gerçek ve tüzel kişilere elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı yapar.”

şeklinde değiştirilmiş,

(c) bendinin sonuna

“4046 Sayılı Kanun çerçevesinde yapılan özelleştirme sonrası elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyeti kamuya aittir. İşletme hakkı devri ile özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay, değişiklik ve denetim Kurul’a aittir. Kurul, hizmetin verilmesini sağlayacak yatırımların teklif edilmemesi halinde talep eder ve onaylanmış yatırımlar gerçekleştirilmediği takdirde lisans iptal edilerek yeniden ihale yapılır.”

şeklinde bir fıkra eklenmiştir.

Madde 3- 4628 Sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 6 ıncı fıkrasının (k) bendi aşağıdaki şekilde değiştirlmiştir.

“ k) Her yılın Mayıs ayının sonuna kadar, piyasanın gelişimine ilişkin olarak; düzenlemeler, piyasada tedarikçi çesitliliği, piyasa açıklığı, tüketicilerin tedarikçilerini değiştirme oranları, nihai tüketici fiyatları, üretim, tüketim, arz güvenliği, piyasa işleyişi açısından gerek duyulan yeni düzenleme ve mevzuat ihtiyaçları ve rekabete ilişkin diğer hususları içerecek piyasa gelişimi raporu ile yıllık faaliyet raporunu hazırlamak, Bakanlığa sunmak ve yayımlamak.”

Madde 4- 4628 Sayılı Kanunun 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasının a, b, c, d, e ve f bentleri;

“ a) Kurul tarafından bilgi isteme veya yerinde inceleme hallerinde; istenen bilgilerin yanlış, eksik veya yanıltıcı olarak verildiğinin saptanması veya hiç bilgi verilmemesi ya da yerinde inceleme imkanının verilmemesi hallerinde, onbeş gün içinde bilgilerin doğru olarak verilmesi ve/veya inceleme imkanının sağlanması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere, ikiyüz milyar lira para cezası verilir.

b) Bu Kanunun hükümlerine ve çıkarılan yönetmelik, talimat ve tebliğlere aykırı hareket edildiğinin saptanması halinde, aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere, ikiyüzelli milyar lira para cezası verilir.

c) Lisans genel esasları ve yükümlülüklerinden herhangi birisinin yerine getirilmediğinin saptanması halinde, otuz gün içinde düzeltilmesi ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere, üçyüz milyar lira para cezası verilir.

d) Lisans müracaatında veya lisans yürürlüğü sırasında, lisans verilmesinde aranan şartlar konusunda, gerçek dışı belge sunulması veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya lisans verilmesini etkileyecek lisans şartlarındaki değişikliklerin Kurula bildirilmemesi halinde lisans iptal edilir. Ancak, anılan gerçek dışı belge veya yanıltıcı bilgi veya lisans şartlarındaki değişikliğin düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde, otuz gün içinde düzeltilmesi ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere dörtyüz milyar lira para cezası verilir.

e) Lisans süresi boyunca iştirak ilişkisi yasağına aykırı davranışta bulunulması halinde, otuz gün içinde iştirak ilişkisinin düzeltilmesi ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere dörtyüzelli milyar lira para cezası verilir.

f) Piyasada lisans kapsamı dışında faaliyet gösterildiğinin saptanması halinde, onbeş gün içinde kapsam dışı faaliyetin veya aleyhe faaliyetin durdurulması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettirenlere beşyüz milyar lira para cezası verilir.”

2 inci fıkrası;

“Yukarıdaki para cezalarını gerektiren fiiller için Kurul, fiilin niteliğine göre ihtar sürelerini farklı uygulayabilir. Söz konusu para cezalarının uygulanmasını takiben para cezasına konu fiilin; verilen ihtar süresi içerisinde giderilmemesi veya tekrarlanması hallerinde para cezaları, her defasında bir önceki cezanın iki katı oranında arttırılarak uygulanır. Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmaz. Ancak, aynı fiil iki yıl içinde işlendiği takdirde arttırılarak uygulanacak para cezasının tutarı, cezaya muhatap tüzel kişinin bir önceki mali yılına ilişkin bilançosundaki gayrı safi gelirinin yüzde onunu aşamaz. Cezaların bu düzeye ulaşması halinde Kurul Lisansı iptal edebilir.”

şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 5- 4628 Sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin 2 inci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ Bu özellestirme uygulamaları çerçevesinde, bu Kanunda belirtilen piyasa faaliyetlerinde yer alan gerçek ve tüzel kişilerden, aynı veya birlikte hareket eden yabancı gerçek ve tüzel kişiler elektrik üretim ve dağıtım tüzel kişiliklerinde çoğunluk paya sahip olabilirler, ancak sektörel bazda kontrol oluşturacak şekilde pay sahibi olamazlar.”

Madde 6- 4628 Sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ c) Kamulaştırma:

Elektrik piyasasında üretim, dağıtım ve iletim faaliyetlerinde bulunan lisans sahibi tüzel kişilerin kamulaştırma talepleri değerlendirilerek 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dahilinde Kurumca kamulaştırma yapılır. Bu konuda Kurulca verilecek olan kamulaştırma kararları kamu yararı kararı yerine geçer. Bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler kamulaştırma talebinde bulunan lisans sahibi tüzel kişi tarafından ödenir.

Kamulaştırılan taşınmazın mülkiyeti, dağıtım tesislerinin mülkiyetine sahip olan ilgili kamu kurum veya kuruluşuna, bunların bulunmaması halinde ise Hazineye; kullanım hakkı, dağıtım bölgesinde dağıtım lisansını haiz tüzel kişiye ait olur. Kamulaştırma bedellerinin tarifeler yoluyla geri ödenmesine ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

Üretim faaliyetinde,

Kamulaştırılan taşinmazın mülkiyeti Hazineye, kullanım hakkı üretim faaliyeti ile ilgili lisans sahibi tüzel kişiye ait olur. Kullanım hakları, ilgili lisansın bir cüzü olup geçerliliği lisansın geçerlilik süresi ile sınırlıdır.

Ancak, Kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel kişilerce yürütülen üretim, dağıtım ve iletim faaliyetleri için gerekli kamulaştırma işlemleri bu tüzel kişiler tarafından yapılır ve kamulaştırılan varlıklar bu tüzel kişiler adına tescil edilir. Geçmiş yıllarda Hazine adına tescil edilmiş olan varlıkların kamu tüzel kişiliklerine devri yapılır.

Lisansların sona ermesi veya iptali halinde, lisans sahibi tüzel kişiler tarafından ödenmis bulunan kamulaştırma bedelleri iade edilmez. Özelleştirme öncesi kamu tüzel kişileri tarafından yapılmış ve bedeli ödenmemiş kamulaştırmaların bedeli ilgili kamu tüzel kişiliği veya Hazine tarafından ödenir.

d) İrtifak Hakları ve Kiralama:

Piyasada üretim veya dağıtım faaliyetinde bulunan lisans sahibi tüzel kişiler, faaliyetleri ile ilgili olarak Hazinenin mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz mallar üzerinde, irtifak hakkı tesisi veya kiralama yapabilmesi için Kurumdan talepte bulunur.

Bu talebin Kurulca uygun görülmesi halinde, ilgili kanunlar uyarınca Maliye Bakanlığı ile lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri arasında lisans süresi ile sınırlı olmak üzere irtifak hakkı tesisi veya kiralama sözleşmesi düzenlenir. Bu sözleşmelerde, sözleşmenin ilgili lisansın bir cüz’ü olduğu ve geçerliliğinin lisansın geçerlilik süresi ile sınırlı olduğu hususunda hüküm yer alır.

Bu şekilde tesis edilen irtifak hakkı veya kiralama bedelini ödeme yükümlülüğü Kurumdan irtifak hakkı veya kiralama talebinde bulunan lisans sahibi tüzel kişisine aittir.

Ancak, piyasada kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel kişilerce yürütülen üretim, dağıtım veya iletim faaliyetleri için gerekli olan irtifak hakkı tesisi veya kiralama taleplerinde, Maliye Bakanlığı ile söz konusu kamu tüzel kişileri arasında lisans süresi ile sınırlı olmak üzere irtifak hakkı tesisi veya kiralama sözleşmesi düzenlenir.”

Madde 7- 4628 Sayılı Kanunun 17 inci maddesine aşağıdaki (d) bendi eklenmiştir.

“ d) 4.12.1984 tarihli ve 3096 Sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun ile Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelikler yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanun uyarınca akdedilmiş sözleşmeler, sözleşme süresi bitiminde sona erer.”

Madde 8- 4628 Sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir.

“Ek Madde 3- Arz Güvenliği,

Arz güvenliğinin sürdürülmesi için;

a) Bakanlık; uzun dönem talep artışı, inşa halindeki ve/veya planlanan üretim kapasite yatırımları, arz talep dengesi ile iletim ve dağıtım sistemlerinin kalitesi ve bakımına ilişkin hususları izleyerek, puant talebin karşılanmasında oluşabilecek sıkıntıların tespitini yaparak, gerekli tedbirleri alır.

b) Lisanslı elektrik üretim kapasite yatırımlarının arz güvenliğini sağlamada yetersiz kalacağının DPT Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı ve EPDK’nın görüşleri alınarak Bakanlık tarafından belirlenmesi halinde; elektrik enerjisi talebini karşılamak üzere Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girecek usul ve esaslar çerçevesinde bir ihale prosedürü uygulanabilir.”

Madde 9- 4628 Sayılı Kanunun Geçici 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Geçici Madde 5- Özellestirme öncesi döneme ilişkin olarak;

(a) Dağıtım faaliyeti çerçevesinde;

1. Özelleştirilmemiş dağıtım bölgelerinde, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin TEDAŞ ve/veya perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketleri tarafından yürütülmesine devam olunur. Ancak, perakende satış şirketleri bu bölgelerde Serbest olmayan tüketicilere elektrik enerjisi satışı faaliyetini 2010 yılından sonra gösterebilir.

2. Mevcut sözleşmeler uyarınca, TEDAŞ’ın mülkiyetindeki dağıtım tesislerini işleten özel dağıtım şirketlerinin yatırım programlarının ve projelerinin incelenmesi, onaylanması, onaylanarak programa alınan projelerin yatırım programına uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetlenmesi işlemleri sözleşmelerinde belirtilen usullere göre yapılır.

(b) Üretim faaliyeti çerçevesinde; özelleştirme programına alınmış tesisler dahil olmak üzere, Elektrik Üretim Anonim Şirketinin ve bünyesindeki bağlı ortaklıklar ile Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nin yeniden yapılandırılmasıyla oluşan diğer kamu üretim şirketleri tarafından işletilmekte olan üretim tesislerinde üretilen elektrik enerjisinin satış fiyatları içerisinde; tesisler için kullanılmış öz kaynak, kredi, anapara, faiz ve kur farkları ile yönetim giderleri de yer alır.”

Madde 10- 4628 Sayılı Kanunun Geçici 6 ıncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ Geçici Madde 6- Elektrik Üretim Anonim Şirketi ve bünyesindeki bağlı ortaklıklar ile Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nin yeniden yapılandırılmasıyla oluşan diğer kamu üretim şirketlerinin, piyasaya ve TETAŞ’a yapacağı elektrik enerjisi/kapasite satışına ilişkin usul ve esaslar ile satışın hangi tesislerden ve hangi miktarlarda yapılacağı, Kanunun yürürlüğe girişinden sonraki 5 yıl süresince kuruluşların görüşleri çerçevesinde Bakanlık tarafından kararlaştırılır.”

Madde 11- 4628 Sayılı Kanunun Geçici 7 inci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“ Serbest tüketici limiti, 2006 yılı için yedimilyonikiyüzbin (7.2 Milyon) kilovatsaat, 2007 yılı için altımilyonsekizyüzbin (6.8 Milyon) kilovatsaat, 2008 yılı için altımilyondörtyüzbin (6.4 Milyon) kilovatsaat, 2009 yılı için altımilyon (6.0 Milyon) kilovatsaat olarak uygulanır.”

Madde 12- 4628 Sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

“ Geçici Madde 9- Düzenlemeye tabi tarifeler üzerinden elektrik enerjisi satın alan tüketicileri, dağıtım tarife farklılıkları nedeniyle oluşacak fiyat farklılıklarına maruz bırakmayacak şekilde tesis edilmiş geçici bir “Fiyat Eşitleme Mekanizması” uygulanır. Eşitleme mekanizmasına ilişkin usul ve esaslar ile TETAŞ ve perakende satış lisansına haiz dağıtım şirketlerinin bu uygulamaya ilişkin görev ve yükümlülükleri, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı’nın görüşleri alınmak suretiyle Kurul tarafından bu Kanunun yürürlüğe girmesini takiben 60 gün içerisinde çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir. Elektrik Enerjisi Fiyat Eşitleme Mekanizmasının uygulama süresi 31 Aralık 2010 tarihinde sona erer. Bu süre, Bakanlık ile Hazine Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Devlet Bakanlığının kararıyla birer yıl uzatılmak üzere 3 yıla kadar uzatılabilir.

Geçici Madde 10- TETAŞ, Elektrik Üretim Anonim Şirketi, Perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketleri, Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nin yeniden yapılandırılmasıyla oluşan gruplar veya kamu üretim şirketleri arasında, süresi 5 yılı aşmamak kaydıyla Geçiş Dönemi Anlaşmaları imzalanır. Söz konusu anlaşmalara ilişkin hak ve yükümlülükler, üretim ve dağıtım varlıklarının özelleştirilmesine paralel olarak lisans sahiplerine ait olur.

Madde 13- 4.1.1961 tarihli ve 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 272 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Gayrimenkuller veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarında maliyet bedelinin artması:

Normal bakım, tamir ve temizleme giderleri dışında, gayrimenkulü veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarını genişletmek veya iktisadi kıymetini devamlı olarak artırmak maksadıyla yapılan giderler, gayrimenkulün veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının maliyet bedeline eklenir.

(Bir geminin iktisap tarihindeki süratini fazlalaştırmak, yolcu ve eşya yükleme ve barındırma tertibatını genişletmek veya değiştirmek suretiyle iktisadi kıymetini devamlı olarak artıran giderlerle bir motorlu kara nakil vasıtasının kasa veya motorunun yenisi ile değiştiririlmesi veya alımında mevcut olmayan yeni bir tertibatın eklenmesi için yapılan giderler maliyet bedeline eklenmesi gereken giderlerdendir.)

Gayrimenkuller kira ile tutulmuş ise veya elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının işletme hakkı verilmiş ise, kiracı veya işletme hakkına sahip tüzel kişi tarafından yapılan bir ve ikinci fıkralardaki giderler bunların özel maliyet bedeli olarak ayrıca değerlenir. Kiracının veya işletme hakkına sahip tüzel kişinin faaliyetini icra için vücuda getirdiği tesisata ait giderler de bu hükümdedir.

Gayrimenkuller veya elektrik üretim ve dağıtım varlıkları için yapılan giderler hem tamir, hem de kıymet artırma giderlerinden terekküp ettiği takdirde, mükellef bu giderlerden maliyet bedeline eklenecek kısmı ayrı göstermek mecburiyetindedir.”

Madde 14- 213 Sayılı Kanunun 327 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Özel maliyet bedellerinin itfası:

Gayrimenkullerin, elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının ve gemilerin iktisadi kıymetlerini artıran ve 272 inci maddede yazılı özel maliyet bedelleri, kira veya işletme hakkı süresine göre eşit yüzdelerle itfa edilir. Kira veya işletme hakkı süresi dolmadan, kiralanan veya işletme hakkı alınan şeyin boşaltılması veya işletme hakkının herhangi bir sebepten sona ermesi halinde henüz itfa edilmemiş olan giderler, boşaltma veya hakkın sona erdiği yılda bir defada gider yazılır.”

Madde 15- 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Özellestirme Uygulamalarının Düzenlemesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19 uncu maddesinin (B) bendinin birinci paragrafı

“ Özelleştirme programına alınan ve % 50’den fazla kamu payı bulunan kuruluşlar tarafından kullanılan, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz mallar ile -özel mevzuatı gereği tescili mümkün olmayanlar hariç- İl Özel İdareleri, Belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar, başkaca herhangi bir işleme gerek kalmaksızın bedelsiz olarak bu kuruluşlara devredilir ve/veya Devlet orman arazileri de dahil olmak üzere bu kuruluşlar lehine bedelsiz olarak mülkiyetin gayri aynî haklar tesis edilir. Buna ilişkin olarak;”

şeklinde değiştirilmiş,

(B) bendinin (d) alt bendindeki “tahakkuk eden” ibaresinden sonra gelmek üzere “vergi, resim ve harçlar ile” ibaresi eklenmiş,

(B) bendinin (e) alt bendi Madde metninden çıkarılmıştır.

Madde 16- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 17- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

 

                                                               GENEL GEREKÇE

4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 3 Mart 2001 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesinden bu yana ikincil mevzuat EPDK tarafından oluşturulmuş ve piyasa işleyişi başlamıştır.

Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın katılımı ile hazırlanan ve elektrik sektörünün liberalizasyonu ve özelleştirilmesine ilişkin uygulama sürecini belirleyen “Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi” Yüksek Planlama Kurulunun 17.03.2004 tarih ve 2004/3 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.

Söz konusu Belgede, dağıtım ve üretim tesislerinin özelleştirme ilkeleri ve hazırlık çalışmaları ile piyasa ve geçiş dönemi uygulamaları konusunda ileride problemler oluşmaması ve özelleştirme ile birlikte düzgün bir piyasa işleyişini sağlamak üzere ihtiyaç duyulan mevzuat değişikliklerinin özelleştirme öncesinde yapılacağı kabul edilmiştir.

Bu tasarı ile, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve 3096 Sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanunun bazı maddelerinde değişiklik yapılması amaçlanmaktadır.

Bu değişiklikler sonucunda, Strateji Belgesinde belirtildiği üzere, hedeflenen piyasa yapısına sağlıklı bir biçimde geçilebilmesi, bu dönemde kamuya yük getirilmemesi, 4628 Sayılı Kanunun bugüne kadarki uygulamaları sonucunda ortaya çıkan ve piyasanın gelişimini etkileyen olumsuzlukların ve eksikliklerin giderilmesi, yine 4628 sayılı Kanunda öngörülmemiş olan, ancak sağlıklı bir liberal piyasa işleyişi için elzem olan düzenlemelerin yapılması, geçmiş sektör modeli çerçevesinde yapılmış olan uygulama ve düzenlemelerin yeni piyasa uygulamaları üzerindeki bozucu etkilerinin giderilmesi, özelleştirmenin kolaylaştırılması ve özelleştirme sonrası doğabilecek sorunların önlenmesi sağlanacaktır.

Bu çerçevede, oluşturulmaya çalisilan elektrik piyasasında arz güvenliğini teminen gerekli tedbirlerin alınması başta olmak üzere, çesitli hususlarla ilgili AB Müktesebatı ve uygulamaları paralelinde düzenlemelerin yapılması da bu aşamada amaçlanmıştır.

                                                             MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1- Dağıtım tesislerinin özelleştirilmesi kapsamında, söz konusu tesislerin sınırlarının daha net belirlenebilmesini teminen, dağıtım sistemine bağlı olan üretim tesisleri ile iletim sistemine bağlı üretim tesislerinin durumlarına açıklık getirmek üzere “İletim tesisi” tanımında değişiklik yapılmaktadır.

Madde 2- Hisselerin nama yazılılık şartı kaldırılmak suretiyle, üretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere ilişkin düzenlemelerin olabildiğince serbestleştirilmesini ve yeni üretim yatırımlarını teşvik edici bir ortamın tesis edilmesini, buna ilaveten dağıtım ve üretim varlıklarının özelleştirilmesinin gündemde olduğu bir dönemde daha önceden halka açılmış ya da İMKB’de halen işlem gören mali açıdan güçlü şirketlerin de özelleştirmelere katılabilmesini teminen Elektrik Piyasası Kanunu’nun 2 inci maddesinin üçüncü fıkrası yeniden düzenlenmiştir.

Kanunun 2 inci maddesinin (a) bendinde, üretim faaliyeti gösterecek tüzel kişiler arasında bağlı ortaklıklar ve Strateji Belgesi çerçevesinde oluşturulma çalışmaları sürdürülen üretim portföy grupları yer almadığı için söz konusu paragrafa “diğer kamu üretim şirketleri” ifadesi eklenerek, paragraf bu doğrultuda yeniden düzenlenmiştir.

(c) bendinin sonuna eklenen fıkra ile, yatırımcıların yatırım kararlarını kolaylaştırmak, onay verecek kurum ve kuruluş sayılarını en aza indirerek bürokrasinin ve zaman kaybının azaltılmasını sağlamak ve mülkiyeti kamuya ait olacak tesislerin planlama, programlama ve uygulamasının yine kamu adına yapılabilmesine imkan vermek için, bu konularda onay ve denetimde EPDK’nın tek yetkili kurum olarak belirlenmesi amaçlanmıştır.

Madde 3- Piyasa katılımcıları ve karar vericilerin piyasanın gelişimine ilişkin hususlar konusunda bilgi sahibi olmalarını sağlamak ve elektrik piyasasının iyi işleyişini teminen karşılaşılabilecek sorunların müştereken çözümüne katkı sağlamak üzere AB müktesebatı ve uygulamaları paralelinde yıllık piyasa gelişim raporlarının EPDK tarafından hazırlanarak yayımlanması amaçlanmıştır.

Madde 4- Mevcut düzenlemede herhangi bir aykırılık durumunun tespiti durumunda para cezasıyla eş zamanlı bir ihtar mekanizması uygulanmaktadır. Bu durum piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere para cezasına maruz kalmadan önce aykırılığın belirli bir süre içerisinde giderilebilmesi için bir süre tanımamaktadır. Oysa söz konusu düzenleme ile asıl amaçlanan para cezası uygulamak değil piyasa katılımcılarını Kanunla çerçevesi çizilen yapı içerisinde faaliyet göstermeye yöneltmektir. Bu itibarla, yapılan değişikle para cezasını içeren bir yaptırım uygulamadan önce aykırılık yaratan durumun giderilmesi için ihtarda bulunulması ve yapılan ihtara rağmen aykırılığın devam etmesi halinde para cezası verilmesi düzenlenmektedir.

Madde 5- Elektrik dağıtım hizmetlerinde verimliliğinin artırılması için yabancı yatırımcıların bilgi, teknoloji ve becerilerinden yararlanılması amacıyla, yabancı yatırımcıların dağıtım bölgelerinde çoğunluk hissesi sahibi olması yönündeki engellerin kaldırılması hükmü getirilmiştir.

Madde 6- 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendinde, kamu veya özel hukuk tüzel kişisi ayrımı yapılmaksızın enerji sektörü ile ilgili bütün kamulaştırmaların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca yapılacağı belirtilmektedir.

Anayasanın 46 ıncı maddesine göre TEDAŞ, EÜAŞ, TEİAŞ gibi kamu kurumlarının kamulaştırma yapmaları imkanı bulunmaktadır. TEDAŞ, EÜAŞ, TEİAŞ tarafından 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun yürürlüğe girdiği 03.03.2001 tarihine kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri doğrultusunda kamulaştırma yapılmaktaydı. 4628 sayılı Kanun ile bu imkan ortadan kaldırılmıştır. Bu düzenleme ile kamulaştırma işlemlerinin kısa sürede sonuçlandırılabilmesi ve kamulaştırılan taşınmaz malların söz konusu TEDAŞ, EÜAŞ, TEİAŞ adına tescil edilmesi imkanı getirilmiştir.

4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendinde, Kurulca verilecek lüzum kararının kamu yararı kararı yerine geçeceği ve Bakanlık Onayı ile yürürlük kazanacağı belirtilmekteyken, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu gereğince yapılan kamulaştırmalarda lüzum kararının Bakanlıkça onaylanması hükmü bulunmamakta, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu gereğince yapılacak kamulaştırmalarda da kamulaştırma kararının kamu yararı kararı yerine geçeceği belirtilmektedir. Kamulaştırma mevzuatında sadece kamu yararı kararı ve kamulaştırma kararı söz konusudur. Bu iki kararın dışında kamulaştırma mevzuatında lüzum kararı ve bu kararın onaylanması söz konusu değildir. Bu düzenleme ile 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendinin kamulaştırma mevzuatı ile uyumlu hale getirilmesi amaçlanmıştır.

Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendinde kamulaştırma bedeli ile tezyid-i bedellerin kamulaştırma talep eden tüzel kişilerce ödeneceği belirtilmektedir. Ancak 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 29 uncu maddesinde belirtilen kamulaştırma bedeli dışındaki kamulaştırma giderlerinin kimin tarafından ödenecegi hususunda belirsizlik bulunmaktadır. Ayrıca 4650 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda yapılan değişiklikler sonrasında kamulaştırma işlemlerinde tezyid-i bedel kavramı kalmamıştır. Kesinleşen son bedel kamulaştırma bedeli olmaktadır. Bu nedenle yapılan düzenleme ile 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri ile uyumlu hale getirilmiştir.

Bununla birlikte yapılan değişiklikle, dağıtım bölgelerinin özelleştirilmesi öncesinde başlamış olup, henüz ödemeleri yapılmamış kamulaştırma işlemlerinde ödemelerin nasıl yapılacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

d) 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (d) bendinde belirtilen mülkiyetin gayri ayni haklar ifadesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile uyumluluk açısından irtifak hakları olarak değiştirilmiştir.

4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (d) bendinde, tüzel kişilerin kamuya ait araziler üzerinde mülkiyetin gayri ayni hak tesisi veya kiralama talep etmeleri halinde, bu istek Kurulca uygun görüldüğünde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca mülkiyetin gayri ayni hak tesisi veya kiralamanın yapılmasından sonra talepte bulunan tüzel kişiye bu sözleşmelerin devredilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu durum ise ilgili tapu sicil müdürlüklerinde iki defa resmi senet düzenlenmesini ve kiralama işlemlerinin çok uzun sürmesine sebep olmaktadır. Gereksiz zaman kaybına sebep olan bürokratik işlemlerin azaltılması amacıyla bu maddede düzenleme yapılmıştır.

Ayrıca 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (d) bendinde “kamuya ait araziler” ifadesi geçmektedir. Enerji yatırımları için gerekli olan özel mülkiyetteki taşınmaz mallar 4628 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (c) bendi gereğince kamulaştırılmakta, Hazine dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar hakkında ise 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30 uncu maddesi hükümleri uygulanmaktadır. Bunların dışında geriye sadece Hazinenin mülkiyetindeki veya devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz mallar kalmaktadır. Bu nedenle “kamuya ait araziler” ifadesi “Hazinenin mülkiyetindeki veya devletin hüküm ve tassarrufu altındaki taşinmaz mallar” olarak değiştirilmiştir.

Madde 7- 4628 sayılı Kanun ile rekabetçi bir serbest piyasa düzenine geçilmiştir. Kanun, 3096 sayılı Kanunu zımnen ilga etmiş olup, bu Kanuna göre verilmiş haklar dışında uygulama alanı kalmamıştır. Bu nedenle, 3096 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerinin yürürlükten kaldırılması amacıyla madde düzenlenmiştir. Ancak, mevcut uygulamalara ilişkin müktesep haklar korunmaktadır.

Madde 8- Kanunun mevcut halinde, arz güvenliğini teminen EÜAŞ’ın “gerektiğinde” yeni kapasite yatırımı yapabileceği hükmü bulunmaktadır. Ancak, EÜAŞ’ın da özelleştirileceği ve “gerektiğinde” kelimesine istinaden ne zaman gerektiğine kimin karar vereceği ve kararı aldıktan sonra nasıl yapılacağı belirsizliği arz güvenliğini tehlikeye düşürmektedir. Ek Madde 3 ile getirilen düzenlemede, elektrik piyasasında arz güvenliğini teminen gerekli tedbirlerin, ilgili AB Müktesebatı ve uygulamaları paralelinde yapılmasının ve bu çerçevede 2003/54/EC rumuzlu AB Elektrik Direktifine uyumun sağlanması amaçlanmıştır. Bu düzenleme ile arz güvenliğinin tehlikeye düşmesi halinde, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmak şartıyla gerekli elektrik üretim kapasitesinin ihale yöntemiyle sağlanması amaçlanmıştır.

Madde 9- Elektrik Piyasası Kanununun söz konusu maddesinde, özelleştirilinceye kadar Bağlı Ortaklıkların mevcut statülerinin korunması hükmü bulunmaktadır. Oysa yapılacak bir özelleştirme öncesinde gerektiğinde bağlı ortaklık kurulması ve/veya mevcutların yeniden yapılandırılabilmesi gerekmekte olduğundan Maddenin ilk fıkrası iptal edilmiştir.

4628 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (a) bendinin (1) numaralı alt bendi, Strateji Belgesi çerçevesinde özelleştirilen bölgelerdeki uygulamalara paralellik sağlamak üzere yeniden düzenlenmiştir.

Ayrıca, (2) numaralı alt bendi yeniden düzenlenerek, Mevcut Sözleşmeler uyarınca faaliyet gösteren özel dağıtım şirketlerinin sözleşmeleri 4628 sayılı Kanun gereğince tadil edileceğinden, yatırım faaliyetlerinin TEDAŞ tarafından değil, 4628 sayılı Kanun çerçevesinde düzenlenerek sözleşmelerindeki esaslar çerçevesinde denetlenmesi amaçlanmıştır.

Söz konusu maddenin (b) bendinin mevcut haliyle farklı yorumlara yol açmaktadır, bu nedenle daha açık bir şekilde yazılmıştır. Ayrıca, kredilere ilişkin giderlerin maliyetlere yansıtılması için, mevcut ve kurulacak bağlı ortaklık ve EÜAŞ’ın yeniden yapılandırılmasıyla oluşacak diğer kamu üretim şirketlerine ait tesisler için alınmış kredilerin yükümlülüğünün, bu tesislere sahip olan bağlı ortaklık ve diğer kamu üretim şirketinin bünyesinde olması gerekmektedir. Bağlı ortaklıkların ve diğer kamu üretim şirketilerinin enerji maliyetlerinin gerçek maliyetleri yansıtması ve özelleştirilmeleri durumunda da bütün kredilerin ödeme yükümlülüklerin EÜAŞ’ta kalmayıp, şirket maliyetlerine yansıtılması amaçlanmıştır.

Madde 10- Söz konusu maddede, EÜAŞ’ın TETAŞ’a yaptığı satışlara ilişkin kurallar yeniden düzenlenmektedir. Ayrıca, EÜAŞ bağlı ortaklıklarının TETAŞ’a satış yapamayacakları şeklinde yanlış anlamayı ortadan kaldırmak amacıyla “bağlı ortaklıkları” ifadesi, oluşturulma çalışmaları sürdürülen üretim portföy grupları doğrultusunda da “Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nin yeniden yapılandırılmasıyla oluşan diğer kamu üretim şirketleri” ifadesi eklenmiştir. Strateji Belgesi çerçevesinde yeniden yapılandırılacak olan EÜAŞ’ın özellestirme çalışmalarının tamamlanma durumu, TETAŞ’ın yükümlülükleri ve arz-talep dengesi göz önünde bulundurularak, 5 yıl boyunca TETAŞ’a yapılacak elektrik enerjis/kapasite satışına ilişkin esasların kuruluşların görüşleri doğrultusunda Bakanlık tarafından belirlenmesi hükmü getirilmiştir.

Madde 11- Öngörülen tam rekabetçi, serbest piyasaya geçiş için Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özellestirme Strateji Belgesinde belirtilen takvim dahilinde çalışmalar sürdürülmektedir. Özelleştirilecek dağıtım bölgelerinde müşteri portföyüne ilişkin olarak belirlilik getirmek ve özelleştirmeye talip olacak şirketlerin fizibilite hazırlamalarına imkan sağlamak açısından, serbest tüketici sınırları 2009 yılı sonuna kadar belirlenmiştir.

Madde 12- Kanuna eklenen Geçici Madde 9 ile, dağıtım ve perakende satış şirketlerine maliyetlerini yansıtan tarifeler uygulanması sonucunda bölgeler arasında özellikle kayıp-kaçak nedeniyle oluşan aşırı farklılaşmaların, bu farklılaşmalar makul düzeylere ininceye kadar bir geçiş dönemi için tüketicilere ulusal bazda tek bir satış fiyatı uygulanması, toptan ve perakende satış fiyatlarına müdahale edilmeden perakende satışta rekabet ortamının oluşturulması, dağıtım şirketlerinin gelirlerinin önceden tahmin edilebileceği bir mekanizmanın oluşturulması, eşitleme mekanizmasının uygulanması sürecinde sistemde oluşan kayıpların tüm kullanıcılara yansıtılması koşullarının oluşturulmasında gerekli şartların tesisi hedeflenmektedir.

Kanuna eklenen Geçici Madde 10 ile, özelleştirme öncesinde ve özelleştirme yapıldıktan sonra belirli bir süre piyasada enerji alım ve satımının nasıl olacağı konusunda belirlilik sağlamak, TETAŞ’ın yükümlendiği sözleşmeleri nedeniyle almak zorunda olduğu enerjinin piyasaya satışını garantilemek amacıyla, özelleştirme öncesinde üretim, ticaret ve dağıtım şirketleri arasında geçiş dönemi anlaşmaları yapılabilmesi için düzenleme yapılmaktadır. Strateji Belgesinde belirtilen geçiş dönemi anlaşmalarının sürelerine, oluşturulması hedeflenen piyasa yapısı dahilinde üst sınırlama getirilmekte ve bu anlaşmalara ilişkin hak ve yükümlülüklerin, dağıtım ve üretim tesislerinin özelleştirilmesi durumunda lisans sahiplerine ait olacağı belirtilmektedir.

Madde 13- Elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının işletme hakkını alan tüzel kişinin, bu varlıklar üzerinde yapmış olduğu genişleme ve yenileme yatırımlarını muhasebeleştirmesine ve kendi bilançosunda gösterebilmesine imkan sağlanması amaçlanmıştır.

Madde 14- Elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının işletme hakkını alan tüzel kişinin, bu varlıklar üzerinde yapmış olduğu genişleme ve yenileme yatırımlarını muhasebeleştirmesine ve kendi bilançosunda gösterebilmesine imkan sağlanması amaçlanmıştır.

Madde 15- Özelleştirme kapsam ve programına alınan ve %50’den fazla kamu payı bulunan kuruluşların fiilen kullanımında olan taşınmaz malların bir kısmının Hazinenin özel mülkiyetinde veya diğer kamu kurum ve kuruluşların mülkiyetinde olması veya Devlet ormanları olması nedeniyle, özelleştirme işlemlerinin ülkenin ekonomik gereksinimleri de göz önünde bulundurularak süratle sonuçlandırılması ve hizmetin ifasının devamlılığının sağlanması amacıyla mülkiyete veya irtifak hakkına ilişkin işlemlerin en kısa sürede ve resmi prosedür kısaltılarak sonuçlandırılması ve bedelsiz devirlerinin sağlanması amaçlanmıştır.

Madde 16- Yürürlük maddesidir.

Madde 17- Yürütme maddesidir.

13.05.2005

 

Merkez
Kuleli Sokak No:87 Daire:2, 06700 G.O.P./ANKARA

Tel: +(90) 312 436 95 98 - Faks: +(90) 312 436 95 98

Elektronik posta: ressiad@ressiad.org.tr